Badamy naukowo, jak cukrzyca typu 1 wpływa na nasze zdrowie psychiczne
Ile osób zmaga się z problemami ze zdrowiem psychicznym przez cukrzycę?
Kilka lat temu Diabetes UK przepytała ponad 8500 osób z cukrzycą z różnych środowisk, aby sprawdzić, jak choroba wpływa na ich psychikę. Oto co odkryto:
- 60% osób stwierdziło, że cukrzyca regularnie wpływa na ich zdrowie psychiczne
- 33% przyznało, że cukrzyca powstrzymywała ich lub ich bliskich przed robieniem pewnych rzeczy
- 70% powiedziało, że nie czuje kontroli nad swoją cukrzycą
- 20% korzystało z pomocy psychologicznej i regularnego wsparcia specjalistów
Dlaczego te dane są ważne dla Ciebie?
W Wielkiej Brytanii i USA żyje około 2 milionów osób z cukrzycą typu 1. Oznacza to, że jeśli masz problemy ze zdrowiem psychicznym przez cukrzycę, w tej samej sytuacji jest 1 200 000 innych osób.
Nie jesteś w tym sam_a, to nie Twoja wina i wszyscy jedziemy na tym samym wózku – razem jesteśmy silniejsi. Co ciekawe, w tych danych nie uwzględniono, czy ankietowani korzystali z systemów ciągłego monitorowania glikemi, takich jak Dexcom, Freestyle Libre czy Eversense, albo z pomp typu Omnipod, więc te wyniki mogą być nieco niższe. Wiadomo, że te sprzęty pomagają nieco poprawić samopoczucie psychiczne użytkowników.

Jakie procesy w organizmie przy cukrzycy typu 1 wywołują problemy psychiczne?
Wszystko, co czujemy, o czym myślimy i czego doświadczamy, to wynik skomplikowanych sygnałów chemicznych w mózgu, które analizujemy i łączymy z bodźcami. Na przykład wchodzisz do sklepu, a ktoś rzuca w Ciebie cytryną. Taki bodźec wywołuje sporo zamieszania w układzie nerwowym i masz kilka opcji, jak na to zareagować.
To bardzo ważny moment, zapamiętaj to – gdy ta cytryna leci w Twoją stronę jak piłka do rugby, Twoje oczy, uszy i mięśnie przekazują mnóstwo danych, a mózg zalewa fala sygnałów chemicznych. W tej sekundzie masz wybór. Możesz zrobić unik, przyjąć uderzenie na klatkę albo spróbować przebić ją z woleja jak Novak Djokovic.
A oto jak cukrzyca typu 1 może wpłynąć na Twoje emocje
Zmiany w zachowaniu
Radząc sobie z codziennością, bez przerwy stawiamy czoła wyzwaniom. Mamy na głowie stresy, takie jak rachunki, zdążenie na czas czy codzienne obowiązki. Do tego dochodzą skaczące, często szalone poziomy cukru, z którymi trzeba coś zrobić. Ciągle sprawdzamy glukometry lub sensory i robimy zastrzyki z insuliną, żeby – miejmy nadzieję – wyrównać cukier. A potem robimy to znowu za godzinę, i znowu za kolejną, i to się nigdy nie kończy.
Gdy cukier skacze za wysoko lub za nisko, nasz mózg reaguje stresem. To dlatego, że równowaga naszego organizmu została zaburzona, a mózg robi wszystko, żeby to naprawić. Połącz to z odwodnieniem, ogólnym stresem i codziennymi wahaniami hormonów – masz gotową reakcję obronną typu «walcz lub uciekaj» wewnątrz organizmu.
To nic miłego, więc łatwo o złość. Możesz zacząć wybuchać na ludzi, bo działasz na rezerwie. Twój mózg próbuje jednocześnie ogarnąć wewnętrzny chaos z wyrównaniem cukru (pomyśl o glikogenie, wątrobie itp.) i skupić się na kimś, kto zadaje Ci bezsensowne pytanie. Wszystko to wymaga pracy mózgu, a ten organ do działania potrzebuje wyłącznie glukozy.

Więc kiedy brakuje Ci glukozy we krwi, Twój mózg nie ma paliwa do działania i NAPRAWDĘ nie interesują go głupie pytania innych – i im o tym powiesz. Powiesz im to, bo mózg chce mieć pewność, że nie zadadzą kolejnego pytania i nie zużyją Twoich cennego zapasów energii.
Często to właśnie takie drobne, skomplikowane rzeczy stoją za naszymi prostymi i odruchowymi reakcjami.
Pamiętaj – kiedy masz wyrzuty sumienia, bo na kogoś naskoczysz, kiedy ten pyta, co zjesz jutro na śniadanie, podczas gdy akurat masz mocny spadek, to nie Twoja wina. To autonomiczna reakcja emocjonalna. Twój mózg odrzuca normalne zasady dobrego wychowania, bo po prostu cierpi. To czysta biologia, a jeśli ktoś się obrazi, odeślij go do tego artykułu.
Jakie emocje mogą towarzyszyć skaczącemu cukrowi?
Co prawda poruszyliśmy temat złości i wyjaśniliśmy krótko, dlaczego poziom cukru wpływa na emocje, ale to tylko część odczuć, o których pisze Healthline.
Przy spadku cukru można czuć:
- Zagubienie
- Nerwowość
- Głód
- Rozdrażnienie
- Trzęsawkę
- Roztrzęsienie
- Zmęczenie
- Potliwość
Przy wysokim cukrze można czuć:
- Napięcie
- Złość
- Zamglenie umysłu
- Omdlewanie
- Pragnienie
- Zmęczenie
- Nerwowość
- Ociężałość
Widać, że wiele z tych objawów się pokrywa, niezależnie od tego, co akurat pokazuje Twój sensor Dexcom lub Freestyle Libre. Dokładne wyjaśnienie tego, jak dochodzi do tych stanów przy skrajnych poziomach cukru, jest ZBYT skomplikowane na ten artykuł, ale może wrócimy do tego w przyszłości.
Kiedy czujesz te emocje, pomyśl o tej cytrynie lecącej w Twoją stronę z wcześniejszego przykładu. Wiesz, że nadchodzi, i zdajesz sobie sprawę, że masz wybór. Jasne, pewne bariery emocjonalne i fizyczne utrudniają reakcję, ale wybór istnieje.

Co najważniejsze, oznacza to, że możemy nauczyć się kontrolować część tych emocji i sami zadbać o swoje zdrowie psychiczne. Kiedy podczas spadku cukru czujemy złość i irytację, bo ktoś palnął głupotę, możemy spróbować zatrzymać myśli i nic nie mówić. Możemy powstrzymać ten odruch emocjonalny i oszczędzić nasze cenne siły mentalne, tak jak pisaliśmy wcześniej.
Po co nam to?
Poza tym, że warto być miłą osobą, chronimy w ten sposób samych siebie. Kiedy na kogoś naskoczymy, potem czujemy winę i czasem smutek. Obwiniamy siebie oraz cukrzycę i wpadamy w wir samokrytyki. Jeśli potrafimy temu zapobiec, unikniemy tego cyklu i spędzimy dzień w lepszym nastroju. Jeśli jednak się nie uda, pamiętaj i powtarzaj sobie, że to nie Twoja wina – to po prostu biologia.
Nie każdy potrafi kontrolować każdą sytuację, ale z czasem, dzięki praktyce i zauważaniu pewnych rzeczy, wszyscy możemy radzić sobie trochę lepiej.

Jak te uczucia wpływają na społeczność osób z cukrzycą?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, zajrzymy do czasopisma Lancet – wiodącego na świecie autorytetu w dziedzinie badań naukowych i publikacji.
Do tej pory częstość występowania depresji jest około dwa razy wyższa u osób z cukrzycą niż u osób bez cukrzycy, co wskazuje na bardzo silną zależność między cukrzycą a depresją. Oczywiście każdy zmaga się z depresją w różnym stopniu i wszyscy odczuwamy lęki oraz inne stany, które mogą znacznie nasilać objawy depresji lub wpływać na nie.
Tutaj widać ogromną, powiązaną sieć bodźców z niezliczonymi możliwościami tego, jak lęk, stres, cukrzyca, cukier we krwi i mnóstwo innych czynników mogą wpływać na Twoje zdrowie psychiczne.
Oznacza to, że każdy jest inny, nie ma dwóch takich samych osób. To Ty jesteś ekspertem w dziedzinie swojego zdrowia psychicznego i tylko Ty najlepiej wiesz, jak ono na Ciebie wpływa.
Ale czy jesteś dobrym diabetykiem?
często słyszymy to zdanie. To irytujące, doprowadzające do wściekłości stwierdzenie, które w ogóle nie powinno mieć miejsca w społeczeństwie. Moglibyśmy napisać esej albo nakręcić film, w którym narzekamy na to, jak bardzo jest ono błędne i nietrafione.
Garrett w 2020 roku podaje w czasopiśmie Lancet, że mniej niż 50% chorych na cukrzycę typu 1 NIE osiąga regularnie klinicznych celów dotyczących poziomu glukozy we krwi.
No proszę, 50% osób z cukrzycą nie osiąga swoich wyników czasu w zakresie.
Zresztą, gdyby bycie dobrym diabetykiem było sportem, opierałoby się na umiejętnościach. Precyzyjnym podawaniu insuliny co do minuty i dawki oraz wszelkich innych skomplikowanych rzeczach – a nie na czasie spędzonym w docelowym zakresie. Mogę spędzić 85% czasu na boisku piłkarskim, ale to nie czyni mnie dobrym piłkarzem.

Czy w 2022 roku będzie lepiej?
Tak. Zdecydowanie tak. Każdego roku pojawia się nowa technologia, rośnie świadomość na temat zdrowia psychicznego, a my lepiej poznajemy nasze ciała i ich codzienne potrzeby w zakresie kontroli poziomu cukru. Technologie takie jak sensory Dexcom G6, Freestyle Libre, Eversense czy Medtronic mają ogromny wpływ na nasze samopoczucie psychiczne i chociaż czasem bywają irytujące, wolimy je mieć niż nie mieć. Z czasem zyskamy dostęp do sensorów Freestyle Libre 3, Dexcom G7 i wielu innych urządzeń do ciągłego monitorowania glikemii – a pewnego dnia także do Freestyle Libre 4 i Dexcom G8!
Jeśli chodzi o podawanie insuliny, technologia pomp również idzie naprzód. Systemy Omnipod, T:Slim i YPSO (oraz inne) pomagają nam lepiej dawkować insulinę. Inteligentne technologie, takie jak ControlIQ, pomagają nam nawet zarządzać poziomem cukru za pomocą sprytnych automatyzacji. Niedługo zyskamy dostęp do inteligentnych penów, takich jak zatwierdzony przez FDA pen Medtronic, a już teraz mamy świetne peny Novopen, które sprawdzają się na co dzień.

Przez ostatnie 10 lat przeszliśmy ogromną drogę, a kolejne 10 lat będzie jeszcze bardziej niesamowite, ponieważ tempo innowacji rośnie.
Zyskujemy też dostęp do nowych aplikacji i technologii, które poprawiają nasze samopoczucie. Aplikacje do uważności, medytacji, snu, a nawet aplikacje dedykowane osobom z cukrzycą typu 1, takie jak The Diabetes App i MyDiabuddies. Wszystkie te aplikacje pomagają nam ulepszać małe aspekty życia, a po połączeniu mogą przynieść znaczący efekt.
Amy Hsieh (@type1amy), influencerka z internetowej społeczności cukrzycowej, niedawno uruchomiła non-profitową aplikację Diabuddies, aby wspierać zdrowie psychiczne osób z cukrzycą typu 1. Przedsiębiorstwa społeczne tego typu są wspaniałym narzędziem do poprawy samopoczucia chorych na całym świecie na szeroką skalę i pozwalają im spotykać się oraz rozmawiać o wyzwaniach, z jakimi się mierzą. Niektórzy z nas spędzają lata, a nawet dekady, nie spotykając nikogo innego z cukrzycą typu 1, ale dzięki takim aplikacjom możemy to zrobić w kilka minut. Czasami wystarczy po prostu mieć z kim porozmawiać.
Gratulacje dotarcia do końca tego bardzo długiego artykułu. Twoja ciekawość zasługuje na nagrodę – napisz do nas wiadomość prywatną, aby odebrać prezent.
Co to wszystko dla Ciebie oznacza? Jaki jest w tym sens? Co możesz zrobić?
Wierzymy, że właśnie w naukowy sposób wyjaśniliśmy, udowodniliśmy i poparliśmy następujące stwierdzenia:
- Twoje emocje są ważne i to nie Twoja wina
- Nie masz wpływu na większość reakcji organizmu przy niskim cukrze i nie obwiniaj się, jeśli zdarzy Ci się sprawić komuś przykrość, kłopot lub poczucie dyskomfortu
- Masz wpływ na to, jak reagujesz na wahania poziomu glukozy, i możesz zacząć dbać o swoje zdrowie psychiczne
- Nie jesteś sam ani sama, 60% osób z cukrzycą typu 1 zmaga się z problemami ze zdrowiem psychicznym, a 50% nie mieści się w zakresie docelowym. Masz 10 000 obserwujących? To może oznaczać, że 6000 z nich przechodzi trudne chwile, a 5000 zmaga się z codziennymi pomiarami glukozy.
- Gramy do jednej bramki i możemy na sobie polegać. Zdobywanie wiedzy bywa trudne dla osób spoza naszej społeczności, ale razem, jako internetowa społeczność cukrzyków, możemy zdziałać o wiele więcej.
- Musimy trzymać się razem i wspierać nawzajem, bo tylko my naprawdę wiemy, jak wygląda nasza codzienność.
- Zawsze warto być miłym dla innych.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu. W razie pytań napisz do nas śmiało na adres hello@typeonestyle.com.
Źródła i materiały:
Te informacje mają charakter poradnikowy i mogą nie odnosić się bezpośrednio do Twojej sytuacji. Twoi znajomi mogą zachowywać się różnie, a my jako autorzy nie jesteśmy w stanie przewidzieć każdej sytuacji. Ten poradnik ma na celu pomóc tym, którzy zmagają się z tym problemem. Ma on również pomóc osobom bez cukrzycy zrozumieć perspektywę kogoś z cukrzycą typu 1. Treść tego przewodnika w żaden sposób nie odnosi się do Twoich osobistych okoliczności ani nie ocenia grup z cukrzycą typu 1 czy Twoich znajomych. Jeśli poczułeś lub poczułaś się uratowany/a lub urażona, napisz do nas na adres hello@typeonestyle.com. Bardzo cenimy każdą opinię i bierzemy ją pod uwagę.
2 komentarze
Choruję na cukrzycę typu 1 od 68 lat i dopiero stosunkowo niedawno zdałam sobie sprawę, że mam jej po prostu dość. Kiedy powiedziałam o tym lekarzowi, usłyszałam, że to «wypalenie cukrzycowe» – i to tyle. Żadnej pomocy, żadnego skierowania do innego specjalisty. Nic, tylko informacja, że nie kwalifikuję się na plaster! Przeczytanie Waszego szczegółowego artykułu o tym, co czuję, otworzyło mi oczy. Bardzo Wam dziękuję.
Dziękuję – poruszono tu kilka świetnych kwestii!